Türkiye BM 2009 İnsani Gelişme Endeksi’nde 182 ülke arasında 79. sırada yer aldı

‘İnsani’ gelişemedik

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın “2009 İnsani Gelişim Endeksi”nde 182 ülke arasında 79. sırada yer alan Türkiye’nin ekonomik olarak daha ileri olduğu bazı ülkelerin gerisinde kaldığı, bu nedenle “yüksek gelir düzeyini insani gelişime dönüştürmek için daha fazla çaba harcaması gerektiği” belirtildi.

Dış Haberler Servisi - Gelişmiş ekonomiler arasında önemli ülkeler arasında yer almasıyla övünen, özellikle G20 ülkeleri arasında yer almaktan büyük memnuniyet duyan Türkiye, konu insani gelişmeye gelince nal topladı. Türkiye BM’nin 2009 İnsani Gelişme Endeksi’nde oldukça gerilerde kaldı.

UNDP’den yapılan açıklamada, Türkiye’de ilköğretim, ikinci öğretim ve üçüncü öğretime kayıt olma ve yetişkinlerde okuryazarlık oranlarının sırasıyla yüzde 71,1 ve yüzde 88,7, ortalama ömrün ise 71,7 yıl olduğu kaydedildi. Kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) 12 bin 955 Amerikan Doları olduğu belirtilen açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Bununla beraber, daha düşük GSYH değerlerine rağmen sıralamada Türkiye’nin üzerinde yer alan ülkeler var. Örneğin Bosna Hersek’te kişi başına düşen GSYH 7.764 Amerikan Doları ile Türkiye’ninkinden daha düşük olsa da, bu ülke endekste Türkiye’nin üç sıra üstünde yer alıyor. Sıralamanın bu şekilde olması büyük ölçüde Bosna Hersek’te yetişkinlerde okuryazarlık oranının yüzde 96,7 ile Türkiye’deki orandan daha yüksek olmasına dayanıyor. Bu durum Türkiye’nin insana yatırım yapmaya devam etmesi gerektiğine işaret ediyor.”

Bulgaristan, Romanya ve Makedonya gibi aynı kategoride sıralanan 18 ülkenin, daha düşük gelir seviyelerine rağmen Türkiye’den üst sıralarda yer aldığı kaydedilen açıklamada, Türkiye’nin yüksek gelir düzeyine rağmen hâlâ eğitim ve sağlık hizmetleri alanlarında yapması gerekenler olduğuna dikkati çekildi.

İnsani Gelişim Endeksi (İGE), “Sağlıklı ve uzun bir yaşam, bilgiye erişim ve iyi bir yaşam standardı” olmak üzere üç temel etkene dayanıyor. Bu üç temel etken, sırasıyla ortalama ömür, yetişkinlerde okuryazarlık ve ilköğretim, ikinci öğretim ve üçüncü öğretime brüt kayıt olma oranı ve kişi başına düşen GSYH ile ölçülüyor

Cinsiyet endeksinde sondan 8.

UNDP’nin İGE’nin yanı sıra “Küresel İnsani Gelişim Raporu” kapsamında açıkladığı yoksulluk ve cinsiyet endekslerindeyse Türkiye, İnsani Yoksulluk Endeksi’nde 135 ülke arasında 40. olurken, Cinsiyet Güçlendirme Endeksi’nde sondan 8. olabildi. Kadınların ekonomik ve politik hayata aktif katılımını ölçen endekse göre, Türkiye 109 ülke arasında 101. sırada. Bu sonucun “Türkiye’de cinsiyet eşitliğinin güçlendirilmesi için daha fazla çaba harcanması gerektiğini gösterdiği” belirtilen açıklamada ayrıca, Türkiye’nin temel insani gelişme göstergelerinde son 27 yıldır tutarlı bir şekilde ilerlediği kaydedildi.

Yaşamak için en iyi ülke Norveç

UNDP’nin yıllık İnsani Gelişme Endeksi’nde birinci sırada Norveç yer aldı. Norveç “dünyanın yaşamak için en iyi ülke” kategorisini korurken, bu ülkeyi Avustralya ve İzlanda takip ediyor. Nijerya 182 ülke arasında sonuncu oldu. Endekse göre, Nijerya’da ortalama yaşam süresinin 50 olduğu, bunun Norveç’ten 30 yıl daha kısa olduğu, Japonların, 82,7 ortalama ile diğer ülkelerdekilerden uzun yaşadığı, savaşa sahne olan Afganistan’daysa ortalama yaşam süresinin 43,6 yıl olduğu belirtiliyor. Çin, Venezüella, Peru, Kolombiya ve Fransa’nın daha fazla gelir ve uzun yaşam süresiyle önceki yıla göre listede 3-4 sıra üste çıktığı, Çin, Kolombiya ve Venezüella’nın ayrıca eğitimde daha da geliştiği kaydedildi. Yıllık kişi başı gelirin ortalama 298 dolar olduğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti halkınınsa en fakir insanlar olduğu ifade edildi.

İnsani gelişim raporunda, vasıfsız göçmenlere erişim ve daha iyi muamele öngören politikaların geliştirilmesi çağrısında bulunulurken, göçten en büyük kazanımları elde edebilecek kesimlerin en yoksullar ve vasıfsız işçiler olduğu, ancak aynı grupların, göçün önündeki hukuki, finansal ve toplumsal engellerle de karşılaştığı kaydediliyor.

1990 yılından bu yana yıllık insani gelişim indeksi yayımlayan UNDP, 1980 yılından bu yana insani gelişimin küresel olarak yüzde 15 oranında ilerlediğine dikkati çekiyor.

Cumhuriyet 6 Eki. 09